Podmioty zatrudniające cudzoziemców funkcjonują w przestrzeni prawnej o szczególnej złożoności. Regulacje dotyczące powierzania im pracy — ujęte przede wszystkim w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w powiązanych aktach normatywnych — przewidują rozbudowany katalog sankcji wykroczeniowych. Z tej przyczyny przedsiębiorstwa te są regularnie poddawane czynnościom kontrolnym, prowadzonym przez Państwową Inspekcję Pracy oraz Straż Graniczną. Kulminacją tych czynności bywa propozycja dobrowolnego przyjęcia mandatu karnego — decyzja, której waga wykracza dalece poza wymiar finansowy nałożonej grzywny.
Celem niniejszego artykułu jest ukazanie prawnych i strategicznych konsekwencji przyjęcia mandatu karnego w realiach zatrudnienia cudzoziemskiego, z uwzględnieniem alternatywnego scenariusza polegającego na odmowie przyjęcia mandatu i skierowaniu sprawy na drogę postępowania sądowego.
Przez lata przedsiębiorcy korzystający z usług firm outsourcingowych i agencji pracy tymczasowej funkcjonowali w przekonaniu, że wszelka odpowiedzialność za nieprawidłowości w zakresie powierzania pracy cudzoziemcom spoczywa wyłącznie na podmiocie zewnętrznym. Insourcer – czyli firma przyjmująca pracowników od zewnętrznego dostawcy usług personalnych – traktował outsourcera jako bufor absorbujący ryzyko prawne i organizacyjne. Od 1 czerwca 2025 roku ten model myślenia stał się nie tylko anachroniczny, ale wręcz niebezpieczny. Wejście w życie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej diametralnie zmieniło układ odpowiedzialności, czyniąc insourcera pełnoprawnym uczestnikiem postępowań kontrolnych i podmiotem bezpośrednio narażonym na sankcje.
Obecna sytuacja na rynku zatrudnienia cudzoziemców w Polsce charakteryzuje się jednoczesnym występowaniem szeregu czynników, które nie ułatwiają życia pracodawcom. Z jednej strony utrzymuje się głęboka niewydolność procedur legalizacyjnych, z drugiej strony rośnie intensywność działań kontrolnych oraz ciężar sankcyjny związany z zatrudnianiem cudzoziemców. Oznacza to, że pracodawcy funkcjonują dziś w otoczeniu podwyższonej niepewności: państwo nie zapewnia sprawnego dostępu do dokumentów legalizacyjnych, a równocześnie coraz silniej egzekwuje obowiązki wobec tych podmiotów, które już cudzoziemców zatrudniają.
Branża agencji pracy tymczasowej i outsourcingu od lat znajduje się w centrum zainteresowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Kontrole ZUS w tym sektorze nie są przypadkowe – organy kontrolne doskonale znają specyfikę działalności oraz typowe modele optymalizacji kosztów stosowane przez przedsiębiorców. W niniejszym artykule, opartym na doświadczeniach praktycznych przedstawimy trzy kluczowe obszary, które decydują o wyniku sporu z ZUS, oraz wskażemy, jak prowadzić działalność, aby zwiększyć szanse na obronę w postępowaniu kontrolnym i sądowym.
W ostatnim czasie w praktyce naszej kancelarii daje się zaobserwować wzmożone działanie urzędów wojewódzkich odmawiających wydania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców w związku z tzw. outsourcingiem. Podobne stanowisko zajmują starostowie w odniesieniu do oświadczeń ujawnianych w ewidencji oświadczeń o zamiarze powierzenia zatrudnienia cudzoziemcom, a nawet w zakresie powiadomień z tzw. specustawy dotyczącej pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
