Zamknięcie drogi bezwizowej dla trzech krajów

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opublikowane 7 sierpnia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1072) wprowadza zasadniczą zmianę w zasadach zatrudniania obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli. Zgodnie z nowym stanem prawnym, wchodzącym w życie z dniem 22 sierpnia 2026 roku, obywatele tych trzech państw, nawet jeżeli legitymują się ważnym zezwoleniem na pracę, nie są już uprawnieni do wykonywania pracy podczas pobytu w Polsce w ramach ruchu bezwizowego. Czternaście dni vacatio legis, jakie przewiduje rozporządzenie, to czas wyjątkowo krótki wobec skali organizacyjnych przygotowań, których wymaga od pracodawców. Rozporządzenie zostało skierowane do konsultacji społecznych w marcu, a po kilku miesiącach procedowania opublikowane w Dzienniku Ustaw, pomimo zgłaszanych przez stronę pracodawców krytycznych uwag do proponowanych rozwiązań.

Dotychczas ruch bezwizowy stanowił dla obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli legalną i powszechnie stosowaną podstawę pobytu umożliwiającą jednoczesne wykonywanie pracy, pod warunkiem posiadania stosownego zezwolenia na pracę lub innego tytułu uprawniającego do jej podjęcia. Model ten był szczególnie atrakcyjny dla pracodawców ze względu na szybkość i stosunkową prostotę jego wdrożenia: cudzoziemiec wjeżdżał do Polski bez konieczności uprzedniego uzyskiwania wizy, a jedynym warunkiem legalności zatrudnienia było zezwolenie na pracę. Po wejściu rozporządzenia w życie konstrukcja ta traci swój prawny fundament.

Od 22 sierpnia 2026 roku obywatele Gruzji, Kolumbii i Wenezueli, zamierzający podjąć pracę w Polsce, będą zobowiązani dysponować odpowiednim tytułem pobytowym uprawniającym do jej wykonywania. W praktyce oznacza to konieczność uzyskania wizy krajowej jeszcze przed przekroczeniem granicy. Dla procesu rekrutacji i planowania zatrudnienia jest to zmiana o charakterze systemowym: dotychczasowy model zakładający elastyczne wejście na rynek pracy zastępuje procedura wizowa, angażująca polskie placówki konsularne i wymagająca czasu, który przy aktualnym obciążeniu tych placówek może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Przepisy przejściowe – dwa rozporządzenia, dwie daty graniczne

Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że w Dzienniku Ustaw opublikowane zostało już drugie rozporządzenie, tym razem wydane przez Ministra Spraw Zagranicznych, z dnia 10 sierpnia 2026 r. w sprawie ustanowienia wyjątków od zwolnienia z obowiązku wizowego wobec cudzoziemców, o których mowa w art. 6 ust. 3 rozporządzenia 2018/1806 (Dz.U. 2026 poz. 1086). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, natomiast sam wyjątek od zwolnienia z obowiązku wizowego zaczął być stosowany od 15 sierpnia 2026 r.

Drugie rozporządzenie przewiduje przepis przejściowy: zgodnie z § 4, do obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli, którzy przekroczyli granicę Rzeczypospolitej Polskiej przed 15 sierpnia 2026 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Co istotne, przepis ten nie uzależnia zastosowania wyjątku od tego, czy cudzoziemiec rozpoczął wykonywanie pracy przed 15 sierpnia, ani przed 22 sierpnia 2026 r. Kryterium wskazanym wprost w rozporządzeniu jest data przekroczenia granicy.

Powstaje tym samym istotne zagadnienie dotyczące stosowania obu regulacji. Pierwsze rozporządzenie zacznie obowiązywać 22 sierpnia 2026 r., natomiast drugie rozporządzenie wprowadza wyjątek od ruchu bezwizowego już od 15 sierpnia i jednocześnie chroni osoby, które przekroczyły granicę przed tą datą. W praktyce oznacza to konieczność odrębnej oceny sytuacji cudzoziemców w zależności zarówno od daty ich wjazdu do Polski, jak i od daty rozpoczęcia wykonywania pracy.

Wątpliwości mogą dotyczyć w szczególności osób, które wjechały do Polski przed 15 sierpnia 2026 r., ale rozpoczęły wykonywanie pracy dopiero po 22 sierpnia. Literalne brzmienie przepisu przejściowego drugiego rozporządzenia wskazuje bowiem na znaczenie samej daty przekroczenia granicy i nie wprowadza dodatkowego warunku rozpoczęcia pracy.

Odmiennie wygląda sytuacja osób, które przekroczyły granicę po 15 sierpnia, ale przed 22 sierpnia 2026 r. i w tym okresie rozpoczęły wykonywanie pracy. W ich przypadku nie znajduje zastosowania wyjątek przewidziany w § 4 drugiego rozporządzenia, ponieważ wjazd nastąpił już po dacie granicznej 15 sierpnia. Jednocześnie w momencie rozpoczęcia pracy pierwsze rozporządzenie nie było jeszcze stosowane, co powoduje konieczność ustalenia, jakie skutki prawne dla możliwości kontynuowania pracy od 22 sierpnia należy przypisać rozpoczęciu pracy w okresie pomiędzy 15 a 22 sierpnia. Na obecnym etapie nie można przy tym wykluczyć rozbieżności interpretacyjnych dotyczących wzajemnej relacji obu przepisów przejściowych.

Projektowany limit 184 godzin – zapowiedź kolejnej zmiany

Równolegle do regulacji już obowiązujących Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi prace nad zmianami w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom. Wśród propozycji, które znalazły się w projekcie, szczególną uwagę zasługuje pomysł wprowadzenia sztywnego limitu 184 godzin miesięcznie dla cudzoziemców wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

Propozycja ta, choć pozostaje na etapie projektu i może ulec modyfikacjom w toku dalszych prac legislacyjnych, już teraz wymaga analizy z perspektywy praktycznych konsekwencji dla przedsiębiorców. Limit 184 godzin miesięcznie odpowiada w przybliżeniu normalnemu miesięcznemu wymiarowi czasu pracy w systemie jednozmianowym przy pełnym etacie. Jego wprowadzenie dla umów cywilnoprawnych rodzi pytanie o elastyczność niezbędną w branżach sezonowych, projektowych czy usługowych, w których zapotrzebowanie na pracę zmienia się w zależności od cykli produkcyjnych lub harmonogramów kontraktów.

Dla firm, w których czas pracy cudzoziemców w ramach umów cywilnoprawnych jest zmienny i zależy od sezonowości, natężenia zleceń czy specyfiki realizowanych projektów, sztywny miesięczny limit godzin może stanowić istotne ograniczenie operacyjne. W miesiącach o podwyższonym zapotrzebowaniu na pracę przekroczenie progu 184 godzin naruszałoby nowe przepisy, nawet jeżeli wynikałoby wprost z realizacji legalnie zawartych kontraktów. Regulacja ta może zatem wymuszać renegocjację warunków współpracy lub zmianę podstawy prawnej powierzenia pracy, z umów cywilnoprawnych na umowy o pracę, co z kolei generuje wyższe koszty dla pracodawcy i ogranicza elastyczność.

Warto jednocześnie zastrzec, że na etapie projektu trudno przewidzieć ostateczny kształt regulacji. Istotne pozostaje jednak samo sygnalizowanie kierunku zmian: projektodawca dąży do objęcia cudzoziemców świadczących pracę na umowach cywilnoprawnych bardziej sformalizowanymi ramami prawnymi, zbliżając ich sytuację do reżimu właściwego dla stosunku pracy.

Konsekwencje dla modeli zatrudnienia i rekomendacje dla pracodawców

Zestawienie obu omawianych zmian, tej już obowiązującej i tej projektowanej, prowadzi do wniosku, iż przestrzeń prawna dla elastycznych modeli zatrudnienia cudzoziemców jest systematycznie zawężana. Jednoczesne ograniczenie dostępu przez ruch bezwizowy oraz potencjalne limitowanie godzin na umowach cywilnoprawnych tworzą środowisko, w którym dotychczasowe praktyki rekrutacyjne i organizacyjne wymagają weryfikacji.

W przypadku zmiany już obowiązującej, dotyczącej obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli, pracodawcy powinni niezwłocznie podjąć następujące działania:

• zidentyfikować wszystkich cudzoziemców z tych trzech państw aktualnie zatrudnionych lub planowanych do zatrudnienia,
• zweryfikować ich podstawę pobytową oraz datę faktycznego rozpoczęcia pracy,
• ocenić, którzy z nich mogą skorzystać z przepisu przejściowego i do kiedy,
• zaplanować procesy uzyskiwania wiz krajowych dla nowych rekrutacji, z uwzględnieniem czasu oczekiwania w placówkach konsularnych.

W odniesieniu do osób, które już przebywają w Polsce, rekomendowane jest dodatkowo udokumentowanie daty przekroczenia przez nie granicy. W praktyce może to mieć kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy cudzoziemiec mieści się w zakresie wyjątku przewidzianego w rozporządzeniu MSZ.

W przypadku projektowanego limitu godzin dla umów cywilnoprawnych, choć regulacja ta nie jest jeszcze wiążąca, rozsądnym krokiem jest analiza struktury wykonywania pracy przez cudzoziemców na podstawie umów zlecenia pod kątem miesięcznego wymiaru świadczonej pracy. Firmy, w których cudzoziemcy pracują więcej niż 184 godzin miesięcznie, powinny rozważyć, alternatywne modele zatrudnienia, zarówno pod względem prawnym, jak i organizacyjnym, mogłyby zabezpieczyć ciągłość operacyjną w przypadku wejścia planowanych przepisów w życie.

Podsumowanie

Sierpień 2026 roku stanowi wyraźny sygnał kierunkowy dla pracodawców korzystających z pracy cudzoziemców. Rozporządzenie z dnia 7 sierpnia eliminuje dotychczasową możliwość łączenia pracy z pobytem bezwizowym przez obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli, nakładając obowiązek posiadania odpowiedniego tytułu pobytowego, w szczególności wizy krajowej, już od 22 sierpnia 2026 roku. Dodatkowym wyzwaniem jest obecnie prawidłowe odczytanie przepisów przejściowych dotyczących wykonywania pracy w ramach ruchu bezwizowego przez obywateli tych trzech państw. Z punktu widzenia pracodawców oznacza to konieczność szczególnie ostrożnej indywidualnej weryfikacji uprawnień cudzoziemców oraz śledzenia stanowisk właściwych organów dotyczących stosowania nowych przepisów. Jednocześnie projektowane przepisy ustawy o warunkach powierzenia pracy cudzoziemcom zapowiadają kolejną zmianę, która może istotnie ograniczyć elastyczność umów cywilnoprawnych. Oba procesy wymagają bieżącego monitorowania i proaktywnego dostosowania procedur kadrowych, zanim zmiany prawne zaczną rzutować na operacyjną ciągłość działalności.

Zapraszamy na najbliższe wydarzenia organizowane przez C&C Chakowski & Ciszek:
WARSZTATOWY KURS ZATRUDNIANIA CUDZOZIEMCÓW (KLIKNIJ)
AKADEMIA PRACY TYMCZASOWEJ (KLIKNIJ)
NAJNOWSZE ZMIANY W PRAWIE PRACY 2026/2027 (KLIKNIJ)