Kto ponosi odpowiedzialność karną za nielegalny outsourcing pracowniczy?

Jednym z najbardziej palących pytań, które nurtują zarówno firmy outsourcingowe, jak i ich klientów, jest kwestia odpowiedzialności karnej za powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcom przez podmiot niebędący agencją pracy. Nowe przepisy przewidują wysoką karę, nie niższą niż 6 tysięcy złotych za każdy przypadek, co budzi zrozumiałe obawy.
Zgodnie z odpowiedzią Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, karę powinien ponosić podmiot, który korzysta z pracy cudzoziemca skierowanego w ramach outsourcingu pracowniczego przez inny podmiot niebędący agencją pracy tymczasowej. Kluczowe jest tutaj użycie określenia “outsourcing pracowniczy”, które odnosi się do outsourcingu niewłaściwego, nielegalnego, będącego w istocie obchodzeniem przepisów o pracy tymczasowej. Oznacza to, że karę powinien ponieść klient, czyli odbiorca usług, a nie dostawca.

Należy jednak zauważyć, że przepis ten budzi pewne wątpliwości interpretacyjne. Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom definiuje “powierzanie pracy” jako sytuację, w której cudzoziemiec ma zawartą umowę (o pracę lub cywilnoprawną) z podmiotem powierzającym pracę. W przypadku outsourcingu pracowniczego, przynajmniej teoretycznie, podmiot korzystający z usług nie powinien mieć bezpośredniej umowy z cudzoziemcem.

Ministerstwo nie wyjaśniło, w jaki sposób zamierza rozwiązać tę sprzeczność. Jednym z możliwych scenariuszy jest ustalenie stosunku pracy pomiędzy klientem (insourcerem) a cudzoziemcem przez inspektorów pracy. Mogą oni wystąpić o ustalenie stosunku pracy, nawet wbrew woli osoby zatrudnionej, jeśli outsourcing jest realizowany w sposób niechlujny i nieprzemyślany. Taka praktyka może stać się popularniejsza, co stanowi istotne ryzyko dla firm korzystających z nielegalnego outsourcingu.
Warto również pamiętać, że Państwowa Inspekcja Pracy od lat dąży do uzyskania uprawnień do ustalania stosunku pracy decyzją administracyjną, co znacznie ułatwiłoby i przyspieszyło proces karania nieuczciwych pracodawców.

Wysokość kary grzywny za nielegalne powierzenie pracy – czy istnieje górna granica?

Kolejne istotne pytanie dotyczy wysokości kary grzywny za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcom. Przepisy stanowią, że kara wymierza się w kwocie nie niższej niż 6 tysięcy złotych za jednego cudzoziemca, co oznacza, że przy dużej liczbie przypadków suma kar może być bardzo wysoka. Pojawia się zatem pytanie, czy istnieje górna granica kary, podobna do tej, która obowiązuje w przypadku nielegalnego zatrudnienia (50 tysięcy złotych).
Niestety, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie udzieliło konkretnej odpowiedzi na to pytanie. Stwierdzono jedynie, że o wysokości kary decyduje sąd, a funkcjonariusze Straży Granicznej czy inspektorzy pracy mogą wymierzać kary w postępowaniach mandatowych w wysokości do 10 tysięcy złotych.
Brak jasnej górnej granicy kary budzi poważne obawy. W przypadku setek przypadków nielegalnego powierzenia pracy, suma grzywien mogłaby sięgnąć milionów złotych. Teoretycznie, sądy mogłyby wymierzać grzywny bez ograniczeń, co jest sytuacją niepokojącą. Praktyka sądowa w tym zakresie dopiero się ukształtuje, a do tego czasu istnieje znaczna niepewność prawna.

Zwiększenie liczby godzin pracy cudzoziemca zatrudnionego na umowie cywilnoprawnej – czy to legalne?

Pojawiają się też wątpliwości co do możliwości zwiększenia liczby godzin pracy cudzoziemca zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej, np. umowy zlecenia. Czy w takiej sytuacji konieczne jest uzyskanie nowego oświadczenia o powierzeniu pracy lub zezwolenia na pracę?
Dotychczasowe stanowisko ministerstwa było jednoznaczne: cudzoziemiec może pracować dokładnie tyle godzin, ile wskazano w treści dokumentu. Wszelkie odstępstwa od tej zasady były traktowane jako naruszenie prawa. Niestety, pomimo zmian w przepisach, ministerstwo podtrzymało to stanowisko.
Oznacza to, że jeśli w dokumentach wskazano 160 godzin pracy w miesiącu, a cudzoziemiec przepracował 220 godzin, jest to sytuacja niezgodna z prawem. Ministerstwo sugeruje, że w takiej sytuacji należy uzyskać nowe dokumenty, co w praktyce oznacza konieczność wyrabiania nowych dokumentów co miesiąc, aby legalnie zatrudniać cudzoziemca w wymiarze przekraczającym pierwotnie ustalony.
Wyjątkiem jest sytuacja zatrudnienia na umowach cywilnoprawnych przy zezwoleniach na pracę sezonową, gdzie zgodnie z prawem można zwiększyć liczbę godzin pracy bez ryzyka, o ile nie przekroczy ona 299 godzin na miesiąc. W pozostałych przypadkach podmiot powierzający pracę ma obowiązek zapewnić cudzoziemcowi pracę w takiej liczbie godzin, jaka została określona w zezwoleniu na pracę lub oświadczeniu o powierzeniu pracy.
Warto zaznaczyć, że sądy mają różne poglądy na tę kwestię, a przepisy nie są napisane w sposób, który zabezpieczałby interesy podmiotów zatrudniających w oparciu o umowy cywilnoprawne.

Przedłożenie kopii umowy wojewodzie lub staroście – kiedy należy to zrobić?

Kolejną niejasną kwestią jest termin przedłożenia kopii umowy z cudzoziemcem wojewodzie lub staroście. Czy musi to nastąpić dzień wcześniej, czy wystarczy, że zostanie to zrobione tego samego dnia, co rozpoczęcie pracy przez cudzoziemca?
Zarówno Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i Główny Inspektorat Pracy są zdania, że nie ma obowiązku, aby data przedłożenia kopii umowy była inna niż data rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca. Ważna jest kolejność zdarzeń: najpierw podpisujemy umowę, potem przekazujemy kopię umowy do wojewody lub starosty, a dopiero potem cudzoziemiec może zostać dopuszczony do wykonywania pracy.
Należy pamiętać, że obowiązek przekazywania kopii umów do starosty wchodzi w życie od 1 lipca (oświadczenia i zezwolenia na pracę sezonową), a od 1 sierpnia (zezwolenia na pracę realizowane przez wojewodów). Przy zezwoleniach na pobyt takich obowiązków na razie nie ma, do czasu dostosowania systemów elektronicznych.
Warto dostosować swoje procedury do nowych wymogów, aby uniknąć sytuacji, w której cudzoziemiec już pracuje, a kopia umowy nie została jeszcze przekazana do urzędu. Biorąc pod uwagę elektroniczne rozwiązania, data i godzina powinny być możliwe do ustalenia, co oznacza, że przepis ten może być łatwo egzekwowany.

Podsumowanie

Nowe przepisy regulujące zatrudnianie cudzoziemców w Polsce wprowadziły szereg zmian, które budzą wiele pytań i wątpliwości. Kluczowe jest zrozumienie, kto ponosi odpowiedzialność karną za nielegalny outsourcing pracowniczy, jaka jest górna granica kary grzywny, czy można zwiększyć liczbę godzin pracy cudzoziemca zatrudnionego na umowie cywilnoprawnej oraz kiedy należy przedłożyć kopię umowy wojewodzie lub staroście.
Niestety, niektóre odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej są niejasne i budzą dodatkowe pytania. Warto śledzić praktykę sądową i ewentualne nowelizacje przepisów, aby na bieżąco dostosowywać swoje działania do zmieniającego się otoczenia prawnego. W przypadku wątpliwości, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy, aby uniknąć potencjalnych problemów i kar. Pamiętajmy, że sądy nie zawsze podzielają zdanie ministerstwa, inspektorów pracy czy funkcjonariuszy straży granicznej, dlatego szanse na wygraną w sądzie zawsze istnieją i nie można ich przekreślać.

Zapraszamy na najbliższe wydarzenia organizowane przez C&C Chakowski & Ciszek:
ZATRUDNIANIE CUDZOZIEMCÓW W POLSCE 2025 – REFORMA USTAWY O CUDZOZIEMCACH I INNE ZMIANY (KLIKNIJ)
AKADEMIA PRACY TYMCZASOWEJ (KLIKNIJ)
AKADEMIA OUTSOURCINGU PROCESOWEGO (KLIKNIJ)