Kto wdraża model?

W tym wpisie przyjrzymy się sytuacji, gdzie model wdrażany jest i zarządzany przez niezależny od zatrudniającego podmiot – firmę organizującą cały system tokenowy. Firma ta odpowiada za stworzenie tokena, w tym określenie jego aspektów technicznych i prawnych, a także formy jako tokena użytkowego. Firma ta przygotowuje również emisję tokena, określa zasady obrotu tokenem oraz techniczne wsparcie platformy wymiany.

O co chodzi z tymi tokenami?

Tokeny tworzone są wedle tej samej technologii co kryptowaluty, czyli w ramach technologii blockchain, natomiast nie stanowią ani kryptowalut, ani instrumentów finansowych. Najbliższe w swej charakterystyce są znakom legitymacyjnym, jednocześnie innowacyjność tokenów powoduje, że brak jeszcze odpowiednich rozstrzygnięć prawnych w tej materii.
Tokeny nie są także przeznaczone do handlu nimi czy obrotu w dowolnym kontekście – można je wymieniać na usługi wyłącznie w zamkniętej przestrzeni – na platformie zorganizowanej przez ww. firmę.

Mechanizm działania tokenów użytkowych

Model zakłada współfinansowanie tokenów przez dwie strony stosunku pracy – pracodawcę i pracownika. Może być też ten model stosowany w kontekście umowy zlecenia.
Pracodawca, pokrywa znaczną część wartości tokenów, zaś pracownik opłaca jedynie niewielką część.
W praktyce wygląda to następująco:

• Pracodawca deklaruje chęć przyznania pracownikom tokenów użytkowych, np. w ramach programu lojalnościowego lub rozwojowego.
• Pracownik wyraża zgodę na uczestnictwo w programie i na potrącenie części wynagrodzenia netto na poczet współfinansowania tokenów.
• Tokeny emitowane są przez zewnętrzny podmiot (firma tokenowa), który jednocześnie prowadzi platformę do ich wymiany na usługi, produkty lub – w niektórych modelach – pieniądze.
• Platforma umożliwia wymianę tokenów na określone dobra (np. dostęp do kursów, usług zdrowotnych, czy technologii) albo ich odsprzedaż firmie tokenowej, według określonego kursu wykupu.
• Platforma umożliwia także odkupienie tokenów niewykorzystanych – płacąc pracownikowi ich wartość nominalną, czyli sumę finansowaną przez obie strony.

Aspekt składkowy – zwolnienie z ZUS

Jednym z istotnych elementów omawianego modelu jest postulowana możliwość optymalizacji składkowej.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 26 Rozporządzenia składkowego, ze składek na ubezpieczenia społeczne zwolnione są świadczenia polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług – czyli także częściowe finansowanie usług przez pracowników – po spełnieniu jeszcze pewnych dodatkowych wymogów formalnych po stronie samego pracodawcy.
Z dostępnych, choć znacznie ograniczonych orzeczeń sądowych wynika, że w opisanych okolicznościach, jeśli są współfinansowane przez pracownika, to wartość sfinansowana przez pracodawcę może korzystać ze zwolnienia ze składek ZUS.
Przy czym, aby uniknąć ryzyka, niezbędne jest, by:

• tokeny miały ograniczoną wymienialność,
• były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem użytkowym (np. w ramach wewnętrznego ekosystemu świadczeń),
• nie stanowiły elementu pensji zasadniczej, w szczególności wynagrodzenia minimalnego, lecz dodatkowego świadczenia.

Jeżeli następuje odkup tokenów, to oczywiście można zadać pytanie, czy przychód z odkupu tokenów jest tego rodzaju, że powstaje przy nim obowiązek składkowy.
W tym zakresie sądy jeszcze nie wyraziły stanowiska, w związku z czym przy ewentualnym wdrażaniu modelu składkowego można rozważyć samodzielne pozyskanie odpowiedniej interpretacji w tym zakresie.

Podatkowe aspekty tokenów

O ile przy współfinansowaniu tokenów funkcjonuje zwolnienie z ZUS, o tyle część finansowana przez pracodawcę pozostaje przychodem pracownika ze stosunku pracy na zasadach ogólnych. Natomiast jest jeszcze jedna kwestia, to znaczy, gdy firma tokenowa umożliwia wykup tokenów od użytkowników (czyli de facto ich zamianę na gotówkę), pojawia się pytanie o opodatkowanie tego typu transakcji.
Pozostaje na tym etapie nierozstrzygnięte, czy w momencie odkupienia tokenów przez firmę w ogóle powstaje przychód po stronie pracownika, a jeżeli tak, to jaki jest charakter tego przychodu.
Można argumentować, że przychód ten należy traktować jako przychód z praw majątkowych (jeśli tokeny miały taki charakter) lub jako przychód z innych źródeł.
W zależności od interpretacji różnie będzie wyglądać obowiązek podatkowy – i tutaj, podobnie jak przy składkach ZUS, dobrym pomysłem jest zwrócenie się o interpretację indywidualną.
Wydaje się, że można też wyobrazić sobie argumentację prowadzącą do uznania, że odkupienie tokenu powoduje przychód z umowy o pracę, chociaż to zapewne najmniej prawdopodobne rozwiązanie.

Podsumowanie

Model tokenów użytkowych współfinansowanych przez pracodawcę i pracownika otwiera nowe możliwości w zakresie wynagradzania, motywowania i budowania zaangażowania zespołu. Obserwowany mechanizm, oparty na platformie niezależnej firmy tokenowej, wydaje się być obiecującym rozwiązaniem – szczególnie tam, gdzie liczy się innowacja i optymalizacja kosztów.
Kluczowe jednak pozostaje odpowiednie ustrukturyzowanie programu, analiza podatkowa i składkowa, oraz transparentna komunikacja z pracownikami. Tylko wtedy nowoczesne formy wynagrodzenia mogą stać się nie tylko legalne i bezpieczne, ale też efektywne z punktu widzenia wszystkich stron.
Bardzo chętnie przedyskutujemy z Państwem ten temat bardziej szczegółowo.

Zapraszamy na najbliższe wydarzenia organizowane przez C&C Chakowski & Ciszek:

DWUDNIOWY WARSZTATOWY KURS SPECJALISTYCZNY – LEGALIZACJA POBYTU I PRACY CUDZOZIEMCÓW W POLSCE 2025 (KLIKNIJ)
WEBINAR NA ŻYWO: “Nowe Prawo Imigracyjne – czy należy się go bać?” (KLIKNIJ)
AKADEMIA PRACY TYMCZASOWEJ (KLIKNIJ)
ZATRUDNIANIE CUDZOZIEMCÓW W POLSCE 2025 – REFORMA USTAWY O CUDZOZIEMCACH I INNE ZMIANY (KLIKNIJ)