Prawo imigracyjne, Zatrudnianie cudzoziemców

Gwarantowane prawo do uzyskania zezwoleń na pobyt w innych państwach UE w związku z delegowaniem?

Michał Nocuń

Michał Nocuń

Autor

30 listopada 2023 r. Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości UE Athanasios Rantos przedstawił swoją opinię w sprawie C 540/22 SN i in. przeciwko Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Sprawa dotyczyła kwestii związanej z delegowaniem pracowników o obywatelstwie ukraińskim przez słowacką spółkę ROBI s.r.o. do niderlandzkiego zleceniodawcy, spółki Ivens NV, celem wykonywania prac metalurgicznych w porcie w Rotterdamie. Spodziewany w przyszłości wyrok TSUE może pełnić rolę istotnego drogowskazu w co do tego, jak państwa członkowskie powinny podchodzić do kwestii legalności pobytu w sytuacji delegowania pracowników niebędących obywatelami UE, na okresy przekraczające 90 dni w ciągu kolejnych 180 dni. O ile sprawa dotyczy Holandii, a nie niesławnych w tej kwestii Niemiec, warto się przyjrzeć powoływanym argumentom.

Stan faktyczny był dość typowy w tego rodzaju przypadkach. W związku z transgranicznym świadczeniem usług, spółka ROBI s.r.o. zwróciła się do IND (Holenderski Urząd Imigracyjny) o zezwolenie na pobyt dla skarżących. IND postanowił wydać zwykłe zezwolenia na pobyt na czas określony, z ograniczeniem dotyczącym transgranicznego świadczenia usług. Decyzje te, w tym okres ważności zezwoleń, były przedmiotem zażaleń skarżących, które zostały ostatecznie odrzucone przez organ odwoławczy. Jedną z głównych kwestii spornych było to, że okres ważności tych zezwoleń na pobyt został ograniczony do okresu ważności słowackich zezwoleń na pobyt czasowy umożliwiających podjęcie zatrudnienia, wobec czego był on krótszy niż czas trwania prac, do których skarżący zostali oddelegowani na teren Niderlandów.

Sąd odsyłający – sąd rejonowy w Hadze, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi swobodnego przepływu usług, prawa pobytu pracowników obywateli państw trzecich oraz procedur związanych z zezwoleniem na pobyt.
Pytania prejudycjalne haskiego sądu dotyczyły tego, czy swobodny przepływ usług obejmuje prawo pobytu dla pracowników delegowanych, czy wymagane jest indywidualne zezwolenie na pobyt po 90 dniach świadczenia usług, i czy ograniczenia dotyczące okresu ważności zezwolenia są zgodne z zasadami swobodnego świadczenia usług. Sąd odsyłający podkreśla problematyczny charakter podwójnej procedury związanej z uzyskaniem zezwolenia na pobyt w kontekście transgranicznego świadczenia usług. Dodatkowo, wysokość opłat (345 EUR) za zezwolenia na pobyt dla pracowników – obywateli państw trzecich budzi wątpliwości co do zgodności z zasadą swobodnego przepływu usług.

Warto podkreślić, że opinia Rzecznika Generalnego to nie jest jeszcze orzeczenie prejudycjalne, ale przedstawione pytania stanowią istotny element postępowania przed Trybunałem. Ostateczne rozstrzygnięcie sprawy będzie miało istotne znaczenie dla interpretacji zasad swobodnego przepływu usług w kontekście delegowania pracowników w ramach Unii Europejskiej.
W kontekście omawianej sprawy, sąd odsyłający postanowił skierować trzy pytania prejudycjalne, których celem jest rozważenie zgodności przepisów krajowych z art. 56 i 57 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – zakazu ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług w ramach definicji usługi z art. 57 TFUE. Centralnym zagadnieniem jest kwestia delegowania pracowników obywateli państw trzecich przez usługodawcę mającego siedzibę w jednym państwie członkowskim do innego państwa członkowskiego na okres przekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.

W omawianym postępowaniu głównym przed sądem w Hadze, dotyczącym pracowników ukraińskich oddelegowanych do Niderlandów przez słowacką spółkę, zwrócono uwagę na kwestię zgodności przepisów niderlandzkich z zasadami Unii Europejskiej. Sąd odsyłający podkreślał, że przepisy te nakładają obowiązek posiadania przez pracowników zezwolenia na pobyt, gdy czas trwania delegacji przekracza 90 dni w ciągu 180 dni. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na istnienie podwójnej procedury, wymagającej zawiadomienia przez usługodawcę oraz osobnego wnioskowania o zezwolenie na pobyt przez pracowników.

W świetle utrwalonego orzecznictwa TSUE, wywodzącego się m.in. z dyrektywy 96/71/WE, zauważono się, że działalność odpłatnego wynajmu pracowników jest objęta swobodą świadczenia usług. Istotne jest także potwierdzenie, że fakt, iż pracownicy są obywatelami państw trzecich, nie ma znaczenia w kontekście swobody świadczenia usług. Należy także zauważyć, że Trybunał wskazał, iż swoboda świadczenia usług wymaga eliminacji wszelkich ograniczeń, nawet jeśli dotyczą one zarówno krajowych, jak i zagranicznych usługodawców. Jednakże, dziedzina dotycząca oddelegowywania pracowników obywateli państw trzecich nie jest obecnie harmonizowana na poziomie Unii, co daje państwom członkowskim pewien zakres uznania w określaniu warunków dla takiej delegacji.

W związku z obowiązującymi w Niderlandach przepisami dotyczącymi wysiedleńców z Ukrainy, skarżący w omawianej sprawie nie kwalifikowali się do ochrony czasowej. Co więcej, odwołując się do stworzonego przez wcześniejsze orzecznictwo TSUE “pochodnego prawa pobytu” dla pracowników obywateli państw trzecich, sąd odsyłający wskazał, że swoboda świadczenia usług nie obejmuje automatycznego przyznania takiego prawa pracownikom w sytuacji, gdy są zatrudnieni przez usługodawcę z innego państwa członkowskiego.

Podsumowując, sąd odsyłający przedstawił dwie istotne kwestie: pierwsza dotyczy istnienia “pochodnego prawa pobytu” dla pracowników obywateli państw trzecich, a druga związana jest z zgodnością przepisów niderlandzkich, nakładających obowiązek posiadania zezwolenia na pobyt, z zasadami swobody świadczenia usług określonymi w art. 56 TFUE. Te zagadnienia stanowią punkt wyjścia do dalszej analizy w kontekście prawa Unii Europejskiej.

W odniesieniu do obowiązku powiadamiania o delegowaniu przez usługodawcę, TSUE wcześniej już orzekł, że przepisy krajowe, które uzależniają świadczenie usług na terytorium danego kraju przez przedsiębiorstwo z kraju członkowskiego Unii, delegujące pracowników z kraju trzeciego, od uzyskania zezwolenia administracyjnego, są ograniczeniem w swobodnym świadczeniu usług zgodnie z art. 56 TFUE. Trybunał podkreślał, że wymaganie od przedsiębiorstwa świadczącego usługi dostarczenia informacji władzom państwa członkowskiego, gdzie pracownicy są delegowani, dotyczących ich legalnego statusu, zezwolenia na pracę i ubezpieczenia społecznego, stanowiłoby mniej restrykcyjne, ale równie skuteczne środki zapewniające legalność sytuacji pracowników. W tym kontekście zarówno państwo członkowskie, jak i usługodawca mają uzasadniony interes w upewnieniu się, że pracownicy są zgodnie z prawem delegowani.

Trybunał zasugerował, że obowiązek dostarczenia informacji mógłby być spełniony przez złożenie oświadczenia lub przekazanie niezbędnych dokumentów, umożliwiając władzom skontrolowanie przestrzegania przepisów socjalnych. Ponadto, przedsiębiorstwo może mieć obowiązek wcześniejszego powiadomienia władz o liczbie i czasie delegowanych pracowników, co stanowiłoby skuteczny i mniej restrykcyjny środek w porównaniu z uzyskiwaniem zezwolenia na pracę.

W ocenie Rzecznika Generalnego, obowiązek zawiadomienia przewidziany w przepisach niderlandzkich dotyczących delegowania spełnia warunki orzecznictwa i jest zgodny z art. 56 TFUE, o ile sąd odsyłający potwierdzi, że spółka ROBI (pracodawca delegujący) poinformowała władze niderlandzkie o planowanych pracach i że procedury ograniczają się do sprawdzenia zgodności z przepisami o warunkach zatrudnienia pracowników delegowanych w UE.

W odniesieniu do obowiązku posiadania przez pracowników z państw trzecich zezwolenia na pobyt w kraju delegowania, w ustaleniach dokonanych w sprawie zauważono, że czas trwania prac został początkowo przewidziany na krótszy okres niż 90 dni w ciągu kolejnych 180 dni, co było zabezpieczane przez posiadane przez pracowników słowackie karty pobytu. Jednak przedłużenie prac spowodowało przekroczenie 90 dni, co skłoniło usługodawcę do ubiegania się o zezwolenia na pobyt. Trybunał we wcześniejszych sprawach tego typu stwierdził, że przepisy stawiające tego rodzaju wymagana stanowią ograniczenie swobody świadczenia usług z art. 56 TFUE, ale zgodnie z orzecznictwem mogą być uzasadnione, jeśli odpowiadają nadrzędnym względom interesu ogólnego.

Z orzecznictwa TSUE wynika, że kontrola państwa członkowskiego nad legalnością pobytu pracowników może być uzasadniona, pod warunkiem, że nie narusza swobody świadczenia usług. Trybunał zaznaczał, że państwo to nie może wprowadzać nieproporcjonalnych wymagań, a organy krajowe mogą kontrolować przestrzeganie przepisów socjalnych. W tym kontekście Trybunał zasugerował, że kontrole te mogą obejmować przedstawienie dokumentów i wcześniejsze powiadomienie o delegowaniu pracowników.

Uznano więc, że obowiązek uzyskania zezwolenia na pobyt nie jest sam w sobie nieproporcjonalny, ale ocena proporcjonalności powinna obejmować analizę ogólnej liczby i złożoności procedur administracyjnych oraz udostępnienie środków odwoławczych. W tym przypadku, w ocenie Rzecznika Generalnego, organy niderlandzkie mają obowiązek dostarczenia pisemnej decyzji w razie odmowy zezwolenia, a odmowa ma być podważalna przed sądem. W związku z tym, obowiązek ten nie jest zbyt obciążający i spełnia wymóg proporcjonalności.

Podsumowując, w ocenie Rzecznika Generalnego, obowiązek powiadamiania o delegowaniu pracowników oraz wymóg uzyskania zezwolenia na pobyt w kontekście przedłużenia prac nie naruszają swobody świadczenia usług, jeśli są zgodne z orzecznictwem i spełniają wymogi proporcjonalności. Z dotychczasowego orzecznictwa TSUE wynika natomiast, że przepisy krajowe nie mogą prowadzić do utrudniania świadczenia usług w sposób nieproporcjonalny.
Wobec powyższego, poglądy zaprezentowane przez Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE Athanasiosa Rantosa w sprawie C 540/22 mogą stanowić argumenty w sporach toczonych z władzami państw, które poprzez nadmierne skomplikowanie procedur związanych z legalizacją pobytu próbują utrudniać transgraniczne świadczenie usług siłami obywateli państw nieunijnych.

Najbliższe szkolenia organizowane przez C&C Chakowski & Ciszek:
AKADEMIA PRACY TYMCZASOWEJ 2023 (KLIKNIJ)
NOWOŚĆ!!! ZATRUDNIANIE CUDZOZIEMCÓW 2024 – PRODUKCJA, LOGISTYKA, OUTSOURCING, PRACA TYMCZASOWA (KLIKNIJ)

Ten artykuł był interesujący?

Jeśli chcecie Państwo otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach pojawiających się na naszym blogu, zapraszamy do subskrypcji newslettera C&C Chakowski & Ciszek. W każdą środę otrzymacie Państwo nowe, przydatne treści.

ZAPISZ SIĘ!


    Pomóż nam lepiej dostosować treść naszych maili do Ciebie

    Jaką reprezentujesz branżę?

    Jaka tematyka Cię interesuje?







    Top
    Szkolenia

    Sprawdź

    Naszą szeroką ofertę szkoleń
    Zobacz ofertę