International

Podróż służbowa a delegowanie. Sposoby wysyłania pracownika za granicę

r.pr. Katarzyna Ziółkowska

r.pr. Katarzyna Ziółkowska

Autor

Kilkudniowy wyjazd pracownika, czy zleceniobiorcy, za granicę może przyprawić dział HR o ból głowy. Jak taki wyjazd zakwalifikować? Czy uznanie wyjazdu za podróż służbową jest bezpieczne? Kiedy na pewno mamy do czynienia z delegowaniem pracownika na unijnych zasadach? Czym się różnią obowiązki pracodawcy w obu przypadkach? Czy fakt, że pracownik ma znaleźć się w zagranicznej centrali polskiej spółki, albo innego podmiotu powiązanego, zmienia coś w tych rozważaniach?

Zarówno na poziomie unijnym jak i w prawie polskim nie ma zdefiniowanych konkretnych cech, które umożliwiałyby jednoznaczne rozróżnienie, czy w danym przypadku dochodzi do oddelegowania, czy też podróży służbowej. Pytania się mnożą. Odpowiedź na nie jest zaś o tyle prosta, że zależy przede wszystkim od tego: co pracownik za granicą ma robić.

Porównajmy oba rozwiązania:

Najistotniejszą różnicą jest, że oddelegowanie związane jest ze zmianą miejsca świadczenia pracy, natomiast w przypadku podróży służbowej(potocznie: zwanej delegacją) miejsce świadczenia pracy pozostaje to samo, a pracownikowi przysługują określone przepisami diety. W konsekwencji pracownik na oddelegowanie musi zgodzić, a w podróż służbową jedzie na polecenie pracodawcy.

W praktyce przyjmuje się jako granicę czasową podróży okres 3 miesięcy, na zasadzie analogii do art. 42 § 4 k.p., który pozwala na powierzenie pracownikowi w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym.

Podróż służbowa musi bowiem przede wszystkim mieć charakter incydentalny (kluczowa uchwała siedmiu sędziów SN z 19 listopada 2008 r., II PZP 11/08) i ma służyć tylko częściowemu wypełnianiu obowiązków nietypowych i okazjonalnych za granicą.

Delegowanie pracownika do państwa UE przewidziane jest w Dyrektywie 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług. W artykule 1 ust. 3. Dyrektywy jako jedną z opcji wykonywania pracy w innym państwie UE określono delegowanie pracowników na własny rachunek i pod swoim kierownictwem na terytorium innego państwa członkowskiego, jak również wysłanie pracownika do podmiotu z grupy kapitałowej, np. do centrali.

Komisja Europejska w Praktycznym poradniku dotyczącym delegowania pracowników koncertuje się na tym, że pracownicy, którzy są tymczasowo wysyłani do pracy w innym państwie członkowskim, ale nie świadczą tam usług, nie są pracownikami delegowanymi. Dotyczy to na przykład pracowników będących w podróży służbowej, podczas której nie świadczą żadnych usług, uczestniczących w konferencjach, spotkaniach, targach, szkoleniach itp.

Obowiązki pracodawcy w obu opcjach

Kwalifikacja wykonania zadań za granicą jako delegacji lub oddelegowania niesie za sobą dla pracodawcy zupełnie odmienne obowiązki: z jednej strony wypłatę diety, zwrot kosztów podróży, noclegów, z drugiej zaś zapewnienie lokalnych warunków pracy określonych w Dyrektywie. Te warunki pracy obejmują zaś m.in. wynagrodzenie, rozumiane jako wszystkie składniki wynagrodzenia, które otrzymuje lokalny pracownik wykonujący podobne zadania, ograniczenia czasu pracy, czy zasady rekompensowania nadgodzin.

Kolejny orzech do zgryzienia to uzyskiwanie zaświadczenia A1 potwierdzającego podleganie ubezpieczeniom społecznym w Polsce, jako kraju zatrudnienia. Istotą problemu jest nie tylko brak jednoznacznego rozróżnienia relacji „podróży służbowej” w rozumieniu KP oraz „delegowania” w rozumieniu Dyrektywy, ale i spójności prawa polskiego z prawem unijnym i prawem poszczególnych państw członkowskich.

Wydaje się, że na gruncie polskich regulacji zaświadczenie jest w trakcie podróży służbowej zbędne, wystarczy wypisanie druku delegacji. Inaczej podchodzą do tego zagadnienia władze niektórych państw UE, na czele z Francją, gdzie zostały przewidziane kary pieniężne, które mogą zostać nałożone na pracodawcę za sam fakt nieposiadania zaświadczenia A1 przez pracownika świadczącego tam pracę, także przy kwalifikacji jego wyjazdu jako podróży służbowej. Brak zaświadczenia A1 w przypadku kontroli może spowodować, że odpowiednie organy ustalą, że pracownik podlega ustawodawstwu z zakresu zabezpieczenia społecznego danego przyjmującego państwa członkowskiego.

Problem zaś jest o tyle istotny, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą polskiego Sądu Najwyższego dopóki w obrocie funkcjonuje zaświadczenie A1, dopóty wykluczone jest uznanie, że pracownik we wskazanym w nim okresie przebywał w podróży służbowej (np. wyrok SN z 12 września 2018 r., III UK 134/17).

Podsumowanie:

Należy ostrożnie podchodzić do możliwości wysłania pracownika w zagraniczną podróż służbową, nie tylko ze względu na ograniczony czas podróży służbowej, ale też ze względu na wymogi stawiane takiej podróży zarówno przez polskie orzecznictwo, jak i unijną wykładnię.

Czynności formalne pracodawcy, jak na przykład wydanie polecenia wyjazdu, wypłacanie diet, zwrot kosztów podróży i noclegu wcale nie stanowią o tym, że wykonywane zadania stanowią rzeczywiście podróż służbową i mogą zostać przekwalifikowane na delegowanie.

Generalnie świadczenie usługi, czyli realizacja kontraktu dla zagranicznego kontrahenta, wyklucza podróż służbową pracownika, stanowi bowiem delegowanie. Podobnie będzie, jeśli pracownik wykonuje za granicą te same obowiązki, co w Polsce. Szczegóły tych aspektów, jak i praktyczne wskazówki w zakresie sposobów wysłania pracowników za granicę wskażę w ramach panelu w ramach Konferencji w dniu 25.04. NOWE PRAWO IMIGRACYJNE 2023 (KLIKNIJ)

Zapraszamy na szkolenia z tematyki immigration organizowane przez C&C:

ZATRUDNIANIE OPIEKUNEK z PL i UA w NIEMCZECH 2023 – SZANSE I ZAGROŻENIA DLA POLSKIEJ BRANŻY OPIEKI (KLIKNIJ)

Ten artykuł był interesujący?

Jeśli chcecie Państwo otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach pojawiających się na naszym blogu, zapraszamy do subskrypcji newslettera C&C Chakowski & Ciszek. W każdą środę otrzymacie Państwo nowe, przydatne treści.

ZAPISZ SIĘ!


    Pomóż nam lepiej dostosować treść naszych maili do Ciebie

    Jaką reprezentujesz branżę?

    Jaka tematyka Cię interesuje?







    Top
    Szkolenia

    Sprawdź

    Naszą szeroką ofertę szkoleń
    Zobacz ofertę