Podatki i ZUS

Jak rozliczać na gruncie podatków i ZUS cudzoziemców?

dp Wojciech Garczyński

dp Wojciech Garczyński

Autor

Najkrótsza odpowiedź na zadane w tytule pytanie – należy rozliczać prawidłowo. To oczywiste, a jednak nieproste. Temat-rzeka. Dlatego zaczynamy nowy cykl wpisów na blogu, gdzie będziemy omawiać kwestie podstawowe, zagadnienia bardziej szczegółowe czy konkretne przypadki.
Aby prawidłowo określić, jak ma wyglądać rozliczanie cudzoziemców trzeba zacząć od samego początku, czyli od ram prawnych współpracy. Te właśnie te ramy prawne będą określać dostępne sposoby rozliczania.
W tym wpisie zajmę się umową o pracę, umowami cywilnoprawnymi i umowami B2B.

Umowa o pracę

Umowa o pracę to najbardziej popularny sposób wykonywania działalności zarobkowej w Polsce. Dostępny jest także dla cudzoziemców.
Pracownikowi umowa o pracę zapewnia największe bezpieczeństwo w porównaniu z innymi formami zatrudnienia. Jednocześnie przy umowie o pracę, w porównaniu z umowami cywilnoprawnymi czy umowami B2B, zazwyczaj zostaje najmniej „na rękę”, najwięcej bowiem płaci się na podatki i ZUS.Przy umowie o pracę dostępne są jednak rozwiązania niedostępne przy innych rodzajach umów, np. zwolnienia z podatku dla świadczeń z ZFŚS.
Przy umowie o pracę opodatkowanie będzie jednolite przy zatrudnieniu w Polsce cudzoziemców, bez względu na ich miejsce zamieszkania dla celów podatkowych (rezydencję podatkową).
Umowę o pracę można zawrzeć z każdym cudzoziemcem – bez względu na obywatelstwo.

Umowa cywilnoprawna

To tak naprawdę cała grupa umów. Najpopularniejsze to umowa zlecenie i umowa o dzieło. Przy czym przez umowę zlecenie rozumie się w praktyce każdą umowę cywilnoprawną, której nie można przyporządkować do konkretnej tzw. umowy nazwanej.
Umowa nazwana to rodzaj umowy opisany w Kodeksie cywilnym – np. umowa o dzieło. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli mamy do czynienia z umową o świadczenie usług, która nie została w nim opisana, należy do takiej umowy stosować przepisy dla umowy zlecenia.
Wielu cudzoziemców jest zatrudnianych właśnie na podstawie umów cywilnoprawnych. Dzieje się tak ponieważ przepisy dotyczące podatków i ZUS oferują dla umów cywilnoprawnych niejednokrotnie korzystniejsze rozwiązania niż przy umowie o pracę, np. w zakresie standardowych kosztów uzyskania przychodów.
Umowy cywilnoprawne nazywane są czasem „umowami śmieciowymi”. To krzywdzące określenie wynika ze stosowania umów cywilnoprawnych do niskopłatnych zajęć i na stanowiskach, które łatwiej mogą ulegać likwidacji w przypadku utraty ich znaczenia dla danej organizacji. Rzeczywiście, umowy cywilnoprawne wydają się bardziej pasować do krótkoterminowych relacji czy rozliczania tańszych zadań.
Natomiast określenie „umowy śmieciowe” nie wzięło się z tych możliwości umów cywilnoprawnych, co z ich patologicznego zastosowania. Zamiast umowy o pracę z „godziwą płacą” zawierano „umowy śmieciowe” na dużo gorszych warunkach niż umowy o pracę co do wysokości wypłaty, trwałości umowy czy innych warunków.
Warto podkreślić, że umowy cywilnoprawne można zawierać na warunkach porównywalnych, co umowy o pracę. Można je zawrzeć na korzystniejszych warunkach lub na mniej korzystnych. Umowy cywilnoprawne po prostu są bardziej elastyczne. Naturalnie, te z umów cywilnoprawnych, które zawierane były na warunkach korzystniejszych niż warunki umowy o pracę mają mniejszą zdolność do zadomowienia się w powszechnej świadomości, są zapewne też rzadsze od wspomnianych wcześniej „umów śmieciowych”.
Przy umowach cywilnoprawnych obserwujemy drastyczne różnice w sposobie opodatkowania w zależności od tego, czy mamy do czynienia z polskim czy zagranicznym rezydentem podatkowym, a także od tego, czy przy zagranicznym rezydencie dostępny jest certyfikat rezydencji podatkowej, a jeśli tak to z jakiego państwa.
Umowę cywilnoprawną, podobnie jak umowę o pracę, można zawrzeć z każdym cudzoziemcem – bez względu na obywatelstwo.
Kiedy mówimy o umowach cywilnoprawnych, mamy na myśli tak naprawdę umowy zawierane poza ramami działalności gospodarczej. Dlaczego – czytajcie dalej.

Umowy B2B

Umowy B2B to tak naprawdę nie rodzaj umowy, ale każda umowa zawarta pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, bo B2B to business-to-business, czyli przedsiębiorstwo-do-przedsiębiorstwa. Gdy mówimy o umowach B2B w kontekście współpracy z osobami fizycznymi, mamy na myśli zazwyczaj umowy pomiędzy podmiotem gospodarczym poszukującym wykonawcy usług czy pracy, a przedsiębiorcą – osobą fizyczną. Najczęściej, co niejako intuicyjnie wiemy, będzie to umowa pomiędzy spółką (jedna z popularniejszych form to sp. z o.o.) a osobą prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) – w tym wpisie będzie mowa właśnie o umowie zawartej w ramach JDG.
Umowy B2B, w porównaniu z innymi opisywanymi tu umowami, oferują najwięcej opcji w kontekście podatków czy ZUS, co do wyboru sposobu rozliczania czy dostępnych ulg.
Działalność gospodarczą w formie JDG, czyli najpopularniejszej formie działalności gospodarczej, prowadzić mogą obywatele państw UE, EOG, Szwajcarii, USA i Ukrainy, a obywatele innych państw, o ile mają określone w przepisach tytuły pobytowe. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę do tej listy, w drodze specustawy, zostali dodani obywatele Ukrainy. Należy zwrócić uwagę, że specustawa jest zasadniczo środkiem tymczasowym – uważa się, że będzie obowiązywała przynajmniej do sierpnia 2023 r.

Rodzaj umowy a rozliczanie podatków i ZUS

Zawarcie umowy w kontekście B2B powoduje, że podatki czy ZUS rozlicza samodzielnie usługodawca. To dlatego, że wedle przepisów podatkowych czy o ZUS, przychody osiągane w ramach działalności gospodarczej stanowią odrębne źródło przychodów, a prowadzenie działalności gospodarczej stanowi odrębną podstawę do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi.
Umowa B2B może być umową nazwaną, np. umową zlecenia czy umową o dzieło, a także dowolną usługową umową nienazwaną. W każdym przypadku wynagrodzenie z umowy B2B rozlicza się na potrzeby podatków czy ZUS jako przychody z działalności gospodarczej.
Innymi od B2B źródłami przychodów w przepisach podatkowych są przychody ze stosunku pracy (umowy o pracę) czy z działalności wykonywanej samodzielnie (m.in. umów cywilnoprawnych poza B2B). Z kolei w przepisach o ZUS, odrębną podstawę do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi od B2B stanowi pozostawanie pracownikiem czy wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych – znowu poza B2B.
Zatem opisywane umowy (o pracę, cywilnoprawne, B2B) stanowią trzy odrębne źródła przychodów na potrzeby podatkowe i trzy odrębne tytułu do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi.
Najistotniejsza różnica z perspektywy samego rozliczania podatków i ZUS, pomijając poziom tych obciążeń publicznoprawnych, to podmiot, który te rozliczenia podatków i ZUS robi przy wypłacie wynagrodzenia, czyli płatnik.
Przy umowach B2B płatnikiem jest sam przedsiębiorca – usługodawca, wykonawca. Usługobiorca, zlecający płaci wynagrodzenie na podstawie faktury czy rachunku, ale nie jest płatnikiem.
Inaczej jest przy umowach o pracę i umowach cywilnoprawnych (tych zawieranych poza B2B). Płatnikiem jest w takich przypadkach pracodawca czy zleceniodawca. Pracownik czy zleceniobiorca przy wypłatach wynagrodzenia jedynie je odbierają, ale już nie rozliczają ich na potrzeby podatkowe czy ZUS.
Jednocześnie zarówno pracownik, zleceniobiorca, jak i przedsiębiorca będą składali roczne rozliczenie na potrzeby podatkowe – zeznanie roczne.

Co w następnych wpisach?

W kolejnych wpisach zajmiemy się m.in. określeniem rezydencji podatkowej i państwa opodatkowania cudzoziemca pracującego czy współpracującego z polskim przedsiębiorcą, określeniem właściwego prawa na potrzeby ZUS, opodatkowaniem i ozusowaniem zawartej z cudzoziemcem umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej czy B2B.

Zapraszamy na szkolenia z tematyki podatkowej organizowane przez C&C:

BIEŻĄCE PROBLEMY PODATKOWE I ZUS W BRANŻY APT/OUTSOURCING (KLIKNIJ)
ZATRUDNIANIE CUDZOZIEMCÓW – PODATKI I UBEZPIECZENIA (KLIKNIJ)

Powyższe szkolenie realizujemy również w formule zamkniętej. Więcej informacji znajdziecie Państwo w zakładce Szkolenia zamknięte (KLIKNIJ)

Ten artykuł był interesujący?

Jeśli chcecie Państwo otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach pojawiających się na naszym blogu, zapraszamy do subskrypcji newslettera C&C Chakowski & Ciszek. W każdą środę otrzymacie Państwo nowe, przydatne treści.

ZAPISZ SIĘ!


    Pomóż nam lepiej dostosować treść naszych maili do Ciebie

    Jaką reprezentujesz branżę?

    Jaka tematyka Cię interesuje?







    Top
    Szkolenia

    Sprawdź

    Naszą szeroką ofertę szkoleń
    Zobacz ofertę